Toetsing bepaalt het onderwijs: waarom een feedbackcultuur cruciaal is

Door Gerdineke van Silfhout (leerplanontwikkelaar bij SLO)

Creëer een cultuur in het onderwijs waarin je fouten mag maken, moet maken zelfs!
Tail wags dog
Een ferme uitspraak, maar toch gaat leren niet zonder fouten maken. Dat weten we allemaal. Tijdens het toetscongres ‘Toetsen en examineren in het HO’ sprak ik met Filip Dochy, hoogleraar Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang leren. Het onderwerp: toetsing en examinering in het voortgezet onderwijs. Vóór het gesprek dacht ik: ‘Toetsing in het hoger onderwijs (ho) is niet te vergelijken met dat in het voortgezet onderwijs (vo), waar bijvoorbeeld centraal geëxamineerd wordt aan het einde van de schoolloopbaan. Ná ons gesprek ben ik daar niet zo zeker meer van en zie ik parallellen, waaruit ik een aantal lessen trek.

 
Les 1. Geef feedback tijdens het leren.
Integreer feedback veel meer in het leerproces en koppel het niet (alleen) aan toetsen en afgeronde opdrachten. Dus creëer niet voor alles aparte toetsmomenten. Toetsen doe je enkel aan het einde van een semester, tussendoor begeleid je het leerproces. Je oefent, geeft in de colleges feedback, oefent, geeft feedback… enz. Van belang is dat studenten zo snel mogelijk feedback krijgen op hun proces en product.

Les 2. Trek lessen uit de gamingswereld.
Bij gaming mag je ongelofelijk blunderen. Ook al maak je honderden keren dezelfde fout, je krijgt een kans om het opnieuw te proberen met een andere aanpak. Zo’n cultuur zou je in het onderwijs willen hebben: geen toetscultuur waar je zo weinig mogelijk fouten moet maken, maar een feedbackcultuur, waarbij studenten kunnen leren van situaties waarin ze iets fout hebben gedaan. Zo kunnen ze zien waarom het niet goed ging. Maar als een leerling bang is om fouten te maken en die gaat verhullen, is de leerkans weg.

Les 3. Feedback geven en verwerken moet je leren!
Zelfsturing, persoonlijke leerdoelen stellen, feedback geven (peer en self feedback) en reflecteren is voor veel leerlingen in het vo maar ook voor studenten in het ho lastig. Daar moeten ze bij worden geholpen, en er stapsgewijs vaardig in worden. En daarvoor is ook een veilig groepsklimaat nodig. Laat studenten feedback eerst in kleine groepjes leren geven. Daarmee leren ze elkaar ook juist (op een andere manier) kennen.

Les 4. Professionaliseer, benut je creativiteit en deel je kennis.
Kennisdeling, uitwisseling en professionalisering zijn cruciaal binnen de opleiding, binnen de instelling maar ook tussen instellingen. De omslag naar een feedbackcultuur is niet zomaar gemaakt. Leidt ook niet onmiddellijk tot minder werk. Maar de effecten op langere termijn zijn belangrijker. Elke docent heeft als doel om talenten van studenten te ontwikkelen en boeiend onderwijs te bieden over inhouden die ertoe doen en studenten lang met zich meedragen. Zulk excellent onderwijs richt zich niet op het halen van die ene toets, met teaching to the test en een zesjescultuur bij studenten. Maar excellent onderwijs betekent ook als docent je vrijheid benutten, je professionaliteit en creativiteit in te zetten, je kennis te delen met collega’s en elkaar feedback geven.

Ik trok mijn les en knoopte twee favoriete uitspraken van Dochy in mijn oor. What you assess is what you get! The tail wags the dog! Wat je in je toetsen stopt, is wat je er uiteindelijk uithaalt en als je de achterkant van de toetsing niet verandert, verandert er ook niets fundamenteels aan je onderwijs. En dat geldt voor zowel het voortgezet als het hoger onderwijs!

Een uitgebreide versie van het interview met Filip Dochy is te lezen in het onderwijstijdschrift Van 12 tot 18. Uitwerkingen van formatief evalueren bij taal in het po en vo vindt u op de website van SLO.

Gerdineke van Silfhout is als taalexpert en leerplanontwikkelaar werkzaam bij SLO, expertisecentrum voor leerplanontwikkeling in primair en voortgezet onderwijs (e-mail: g.vansilfhout@slo.nl).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s